logo

columns Maarten Weyler


Just Friends of Poulains?‘ door Maarten Weyler (verscheen in Jazzmo’ 2017|1)

Maarten Weyler richtte in Istanbul het eerste Turkse Jazz- en lichte muziekconservatorium op. Hij weet hoe dat moet, want hij deed hetzelfde met jazz- en poprichtingen in Gent. Maarten coördineert, geeft les, organiseert workshops, jams en stages én verrast ons in diezelfde gepassioneerde en energieke adem met een column.

Bij het vernemen van het onderwerp van deze eerste editie kwam meteen de standard Just Friends van J. Klenner en S. Lewis bij me op. Poulains zijn natuurlijk meer dan Just Friends… Just Friends? De openingszin van deze jaren 30 song zegt alles: ‘Just Friends, Lovers No More’. De melodie houdt de spanning van het verhaal hoog, tot en met de slotzin: ‘The Story Ends and We’re Just Friends’. Luister gerust naar de versies van C. Baker en T. Bennett.

Vrienden in jazz? Meer en meer wordt het me duidelijk wat je allemaal bereikt met samenspel in jazz. Zelfs voor een beginnend combo. Je wordt tijdelijk ‘innige vrienden’. Het improvisatorisch karakter van deze muziek maakt het namelijk mogelijk om je medespeler te helpen of niet. Vaak wordt te veel gedacht aan de solo als het improvisatie-element bij uitstek in jazz, maar vergeet niet dat alle bandleden tijdens het begeleiden ook improviseren. Zij zoeken ter plekke naar de beste begeleiding. Dat kan betekenen minder luid spelen om de solo beter te laten uitkomen of een akoestische piano hoorbaar te maken. Of minder druk te spelen om meer opties te laten aan de solist. We denken er niet altijd aan – gelukkig maar – maar je kan de solist eigenlijk ter plekke en koelbloedig vermoorden: een fout akkoord, te veel inspelen op zijn ideeën, de solo te laat neerleggen… alles is al geprobeerd in die 100 jaar geschiedenis. Maar het is net zo mooi om dit niet te doen. Om tijdelijk ‘Just Friends’ te zijn, en mekaar door dik en dun te steunen tijdens het concert, de repetitie of eender welke samenspelvorm.

We zijn er ons niet altijd van bewust wat we tijdens het samen spelen allemaal bereiken, muzikaal en sociaal. Het is een klassiek pianist die mijn ogen nogmaals opende: zij vertelde me hoe de eerste 15 jaar van haar muzikantenleven solo waren gepasseerd. Zonder ooit met iemand anders te musiceren (sic!). Tot die eerste week op het conservatorium waar ze voor het eerst tijdens kamermuziek musiceerde met andere muzikanten. Geloofsgenoten. Wat een gevoel gaf dat! En, bij klassieke muziek staat alles netjes opgeschreven en voorgeschreven, je kan je inbeelden wat het dan betekent wanneer je alle vrijheid krijgt in jazz. Een vrijheid die niet altijd even eenvoudig is om dragen. Want vrijheid betekent zelf beslissingen nemen en zo mee de ganse uitvoering bepalen, samen met de sfeer en de vrienden die je maakt (of niet) voor het leven…

Worden het dan altijd poulains? Nee, zeker niet. Chet Baker en Gerry Mulligan speelden de sterren van de hemel, maar konden mekaar bij momenten niet uitstaan. En zo zijn er nog duizenden verhalen. Friends bij het musiceren, naast het podium…

Een anekdote over 2 ex-poulains uit de Belgische jazz kan dat bevestigen: op een jazz-cursus die Juul Anthonissen in de jaren 80 mee organiseerde, nodigde hij een befaamd saxofonist en dito contrabassist samen uit als lesgever. Dat wisten ze pas toen ze elkaar in een lokaal tegenkwamen. Zegt de ene: ‘Wij hadden toch ruzie?’, ‘Ja, maar waarover?’, ‘Weet ik niet meer’, ‘Laat ons dan weer samen musiceren’. En gedaan was de vete. ‘The Story Ends and We’re Just Friends’.

Just Friends opzoeken op Youtube!

  • 1949, Charlie Parker (as) met Stan Freeman (p), Ray Brown (b) en Buddy Rich (d) en strijkorkest.
  • 1955, Chet Baker (t) sings and plays met Russ Freeman (p), Carson Smith (b) en Bob Neal (d).
  • 1959, Kenny Dorham (t), John Coltrane (ts) op het album Stereo Drive van Cecil Taylor (p), Chuck Israels (b) en Louis Hayes (d).
  • 1964, Tony Bennett (z) met o.a. Herbie Hancock (p) en Stan Getz (ts) op het album Singin’ Till the Girls Come Home.
  • 1967, Pat Martino (g) met Trudy Pitts (org) en Mitch Fine (d) op El Hombre.
  • 1980, Oscar Peterson (p), Joe Pass (g), Niels Henning-Ørsted-Pedersen (b) en Martin Drew (dr) op BBC ‘Words and Music’ (ook met Count Basie). Het interview van Oscar Peterson met Joe Pass haalt ook het samenspel aan, zie vanaf minuut 9 op de volledige show.

De Belgische jazzfilm Just Friends (1993) van Marc-Henri Wajnberg en met onder meer Josse De Pauw en Romaine Friess is het ook zeker waard om eens (opnieuw) te bekijken.



Abonneer